قیر 60/70 چیست؟ مشخصات، کاربرد و تفاوت با سایر گریدها

قیر 60/70 به عنوان پرمصرف‌ترین و پایه‌ای‌ترین گرید قیر نفوذی در صنایع عمرانی، عایق‌کاری و راه‌سازی شناخته می‌شود. این ماده نفتی با خواص ترموپلاستیک و چسبندگی بالا، در دمای محیط به صورت نیمه‌جامد پایدار می‌ماند و با افزایش دما به حالت مایع و سیال درمی‌آید. نام‌گذاری این محصول بر اساس آزمون استاندارد درجه نفوذ (Penetration Test) انجام گرفته است؛ آزمایشی که میزان فرورفتگی یک سوزن ۱۰۰ گرمی را در مدت ۵ ثانیه و در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد اندازه می‌گیرد. نتیجه این آزمون برای این محصول، عددی بین ۶۰ تا ۷۰ دهم میلی‌متر (۶ تا ۷ میلی‌متر) است.

تعادل رفتاری در برابر تغییرات دمایی، قیر 60/70 را به ماده اصلی در فرآیند تولید انواع عایق‌های رطوبتی پیش‌ساخته، آسفالت‌های استاندارد شهری و قیرگونی تبدیل کرده است. سازندگان، پیمانکاران پروژه‌های راه‌سازی و مجریان بازسازی ساختمان همواره به این نوع قیر به عنوان یک معیار استاندارد در اجرای پروژه‌ها نگاه می‌کنند. درک دقیق ساختار شیمیایی، مشخصات فیزیکی و تفاوت‌های عملکردی آن با سایر گریدهای قیر، تضمین‌کننده کیفیت و ماندگاری نهایی پروژه‌ها خواهد بود.

فرآیند تولید و ساختار شیمیایی قیر 60/70

این محصول در فرآیند پالایش نفت خام سنگین به دست می‌آید. پس از این‌که برش‌های سبک نظیر بنزین، نفت سفید و گازوئیل در برج‌های تقطیر اتمسفری جدا شدند، ته‌مانده سنگین وارد برج تقطیر در خلاء می‌شود. در این مرحله، تحت فشار منفی و حرارت کنترل‌شده، وکیوم باتوم (Vacuum Bottom) به عنوان ماده پایه استحصال می‌گردد. با عبور جریان ملایم و حساب‌شده هوا از داخل برج هوادهی، فرآیند اکسیداسیون کنترل‌شده روی وکیوم باتوم انجام شده و ویسکوزیته آن به حد استاندارد قیر 60/70 می‌رسد.

از نظر ساختار شیمیایی، این قیر یک سیستم کلوئیدی متوازن است:

• آسفالتن‌ها: ذرات هیدروکربنی سنگین و با وزن مولکولی بالا که سختی، قوام، الاستیسیته و نقطه نرمی قیر را تعیین می‌کنند.
• مالتن‌ها (رزین‌ها و روغن‌ها): اجزای سبک‌تر که آسفالتن‌ها را در بر می‌گیرند و مسئول ایجاد انعطاف‌پذیری، روانی در حرارت و خاصیت چسبندگی هستند.

حفظ تعادل میان این دو بخش باعث می‌شود که قیر 60/70 در شرایط جوی معتدل تا نسبتاً گرم، پایداری ساختاری خود را حفظ کرده و نه دچار ترکیدگی ناشی از شکنندگی شود و نه در اثر گرمای آفتاب به سرعت تغییر شکل دهد.

جدول مشخصات فنی و استانداردهای آزمایشگاهی قیر 60/70

برای سنجش کیفیت بار و اطمینان از اصالت محصول پالایشگاهی، آزمون‌های گوناگونی مطابق استانداردهای ASTM و استاندارد ملی ایران (ISIRI) انجام می‌شود. جدول زیر شاخص‌های فنی استاندارد قیر 60/70 خالص پالایشگاهی را نشان می‌دهد:

کاربردهای کلیدی قیر 60/70 در صنعت و ساختمان

۱. نقش اساسی در خطوط تولید ایزوگام استاندارد

یکی از مهم‌ترین مصارف قیر 60/70، استفاده از آن در ساخت عایق‌های پیش‌ساخته رطوبتی پلیمری (BPP) است. در این فرآیند، قیر مذاب با پلیمرهای اصلاح‌کننده نظیر APP (اتاکتیک پلی‌پروپیلن) یا SBS (استایرن بوتادین استایرن) ترکیب می‌شود تا مقاومت کششی و بازه دمایی آن ارتقا یابد. عایق‌هایی که با این نوع قیر تولید می‌شوند، بر خلاف عایق‌های ساخته‌شده با ضایعات و مازوت، چسبندگی فوق‌العاده‌ای به بستر کار دارند، بوی تند و آزاردهنده تولید نمی‌کنند و در برابر نوسانات فصلی کاملاً مقاوم هستند. در نتیجه، در زمان خرید ایزوگام، بررسی این نکته که محصول بر پایه قیر خالص ۶۰/۷۰ پلیمری تولید شده باشد، تضمین‌کننده ماندگاری بالای ۱۰ تا ۱۵ سال عایق خواهد بود.

۲. عایق‌کاری سنتی، قیرگونی و آب‌بندی فونداسیون

در پروژه‌های بازسازی و فضاهای داخلی نظیر سرویس‌های بهداشتی، حمام و آشپزخانه که شکستگی‌های لوله‌کشی زیادی دارند، استفاده از قیرگونی سنتی مرسوم است. از آنجا که قیر خالص ۶۰/۷۰ نقطه نرمی حدود ۵۰ درجه دارد، در هوای گرم تابستان به تنهایی ممکن است بیش از حد نرم شود؛ از این رو استادکاران عایق‌کاری با روش ترکیب (مخلوط)، قیر 60/70 را با قیر سفت‌تر (نظیر قیر دمیده ۸۵/۲۵ یا ۹۰/۱۵) ترکیب می‌کنند. این کار تعادلی عالی از روانی، نفوذ به بافت گونی چتایی و مقاومت حرارتی ایجاد می‌کند[cite: 1]. تهیه و خرید قیر بشکه ای با درجه خلوص بالا، مانع از ناهمگونی ملات قیری و ایجاد حباب در این لایه‌ها می‌شود.

۳. روسازی و ساخت آسفالت گرم

در راه‌سازی، قیر 60/70 به عنوان چسباننده سنگ‌دانه‌ها در بتن آسفالتی عمل می‌کند. این گرید در اکثر مناطق با آب‌وهوای معتدل، نیمه‌خشک و مدیترانه‌ای به کار می‌رود؛ چرا که در ترافیک شهری انعطاف لازم را برای تحمل بارهای متحرک داراست و در فصول سرما نیز دچار انقباض‌های شدید و ترک‌های برشی نمی‌شود.

مقایسه قیر 60/70 با سایر گریدهای قیر

۱. تفاوت با قیر 85/100

قیر گرید ۸۵/۱۰۰ درجه نفوذ بالاتری دارد، به این معنا که سوزن استاندارد در دمای ۲۵ درجه بیشتر در آن نفوذ می‌کند و بافتی نرم‌تر دارد. نقطه نرمی آن حدود ۴۵ تا ۵۲ درجه سانتی‌گراد است. این قیر به طور اختصاصی برای مناطق بسیار سردسیر و کوهستانی تولید می‌شود تا در دماهای زیر صفر دچار شکستگی و ترک نشود. در مقایسه، قیر 60/70 ساختار متراکم‌تری دارد و برای اقلیم‌هایی که تابستان‌های گرم‌تری دارند مناسب‌تر است.

۲. تفاوت با قیر 40/50

قیر ۴۰/۵۰ سخت‌تر، سفت‌تر و دارای نقطه نرمی بالاتر است. از این گرید در مناطق کویری، استان‌های جنوبی کشور و اتوبان‌های با حجم ترافیک سنگین و مداوم استفاده می‌شود تا پدیده تغییر شکل دائمی و شیارشدگی آسفالت تحت تابش آفتاب سوزان رخ ندهد. در مناطق معتدل، این گرید ممکن است در فصل زمستان حالت شکننده به خود بگیرد؛ نقصی که قیر 60/70 به دلیل خاصیت الاستیک مناسب فاقد آن است.

۳. تفاوت با قیرهای دمیده (مانند 85/25 و 90/15)

قیرهای دمیده در اثر هوادهی شدید و طولانی‌مدت به دست می‌آیند و ساختار زنجیره‌ای پلیمریزه پیدا می‌کنند. عدد اول در این نام‌گذاری‌ها (مثلاً ۸۵ یا ۹۰) نشان‌دهنده نقطه نرمی و عدد دوم نشان‌دهنده درجه نفوذ است. قیرهای دمیده حساسیت بسیار کمتری به دما دارند و در برابر حرارت جاری نمی‌شوند، اما خاصیت کشسانی و نفوذپذیری کمتری در مقایسه با قیر خالص ۶۰/۷۰ پالایشگاهی دارند.

بسته‌بندی، انبارش و نکات ایمنی کار با قیر 60/70

نحوه نگهداری و کار با قیر بر ایمنی افراد و کیفیت نهایی کار اثر می‌گذارد:

۱. اشکال بسته‌بندی در بازار

• قیر فله: حمل توسط تانکرهای دو جداره مجهز به سیستم حرارتی و انتقال مستقیم به مخازن کارخانجات تولید آسفالت و ایزوگام.
• قیر بشکه‌ای: عرضه در بشکه‌های فلزی استاندارد با ظرفیت تقریبی ۱۹۰ تا ۲۲۰ کیلوگرم. ضخامت ورق بشکه و آب‌بندی درب آن برای جلوگیری از نشتی در حین حمل و نقل و فرآیند گرمادهی اهمیت بالایی دارد.
• قیر در کیسه‌های پلیمری (Polybag / Bitubag): بسته‌بندی‌های نوین با ظرفیت ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلوگرم که کیسه پلیمری همراه با قیر در دمای بالا ذوب شده و ضایعات بسته‌بندی ندارد.

۲. پروتکل‌های ایمنی کارگاهی هنگام ذوب قیر

حرارت دادن به قیر نیازمند نظارت مستمر است:

• کنترل دما: دمای گرمادهی به قیر 60/70 در کارگاه‌ها نباید از ۱۶۰ تا ۱۷۰ درجه سانتی‌گراد فراتر رود. رسیدن دما به بالای ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد باعث تخریب زنجیره‌های پلیمری، تولید دود غلیظ سمی و کاهش شدید چسبندگی قیر می‌شود.
• پرهیز از تماس با آب: ورود کوچک‌ترین قطره آب یا رطوبت به درون دیگ قیر مذاب، به علت تفاوت نقطه جوش آب و قیر، باعث پرتاب ناگهانی ذرات داغ و سوختگی‌های شدید پوستی می‌شود.
• تجهیزات حفاظت فردی: استفاده از لباس‌های کار ضخیم کتان، دستکش‌های ساق‌بلند چرمی نسوز، چکمه‌های ایمنی و عینک‌های محافظ در تمام طول عملیات الزامی است.

راهنمای تخصصی قیر 60/70 برای گروه‌های مختلف مخاطبان

نیاز به این متریال بر حسب نوع فعالیت به شرح زیر تبیین می‌شود:

صاحبان منازل و مالکان در حال بازسازی: در صورت اقدام به قیرگونی کف سرویس‌ها یا تراس، دقت کنید که از قیرهای سوخته، ضایعاتی یا پس‌مانده‌های روغن‌های کارکرده استفاده نشود. قیر مصرفی باید کاملاً مشکی، براق و بدون ناخالصی خاک و نخاله باشد.

سازندگان پروژه‌ها و پیمانکاران عمرانی: در زمان بتن‌ریزی فونداسیون، اجرای یک لایه اندود قیر با ویسکوزیته مناسب همراه با پرایمر، مانع از جذب املاح و سولفات‌های آب‌های زیرزمینی به آرماتورهای درون بتن می‌شود.

طراحان داخلی و معماران: در پروژه‌های نوسازی فضاهای مرطوب، تعبیه لایه‌های قیری استاندارد زیر ملات و اطمینان از پیوستگی کامل زوایا و گوشه‌ها از نم‌زدگی در سال‌های بعد بهره‌برداری جلوگیری می‌کند[cite: 1].

همکاران، انبارداران و فروشندگان مصالح: بشکه‌های قیر را باید دور از تابش مداوم خورشید و روی سطوح تراز چیدمان کرد تا از دفرمه شدن و نشتی از درزها ممانعت به عمل آید.

تهیه ملزومات عایق‌کاری در الوایزوگام

مجموعه الوایزوگام (aloizogam.com) مرجع تخصصی تأمین و توزیع انواع عایق‌های رطوبتی، مشتقات قیری پالایشگاهی، گونی چتایی و پشم شیشه در سراسر کشور است. اگر برای پروژه‌های ساختمانی، راه‌سازی یا بازسازی به دنبال تهیه قیرهای نفوذی با برگه آنالیز استاندارد آزمایشگاهی هستید، امکان مشاوره فنی و خرید قیر بشکه ای با بالاترین کیفیت و خلوص فراهم است. همچنین برای اطلاع از شرایط فنی انواع رول‌های عایق و انجام فرآیند خرید ایزوگام با ضمانت اصالت کالا، می‌توانید با بخش کارشناسی مجموعه ارتباط برقرار کنید.

سوالات متداول درباره قیر 60/70